Geografia

Wymagania edukacyjne z geografii dla klasy 7
oparte na Programie nauczania geografii w szkole podstawowejPlaneta Nowa autorstwa Ewy Marii Tuz i Barbary Dziedzic

Wymagania na poszczególne oceny

konieczne

(ocena dopuszczająca)

podstawowe

(ocena dostateczna)

rozszerzające

(ocena dobra)

dopełniające

(ocena bardzo dobra)

wykraczające

(ocena celująca)

1. Podstawy geografii (rozdział dodatkowy)

Uczeń:

  • wyjaśnia znaczenie terminu geografia
  • przedstawia podział nauk geograficznych
  • podaje wymiary Ziemi
  • wyjaśnia znaczenie terminów: siatka geograficzna, południk, równoleżnik, zwrotnik, długość geograficzna, szerokość geograficzna
  • wskazuje na globusie i na mapie południk: 0° i 180° oraz półkulę wschodnią i półkulę zachodnią
  • wskazuje na globusie i na mapie równik oraz półkule: północną i południową
  • wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, skala, siatka kartograficzna, legenda mapy
  • wymienia elementy mapy
  • wymienia rodzaje skal
  • wyjaśnia znaczenie terminów: wysokość względna, wysokość bezwzględna, poziomica
  • odczytuje z mapy wysokość bezwzględną
  • podaje na podstawie atlasu nazwy map ogólnogeograficznych i tematycznych

Uczeń:

  • przedstawia różnicę między geografią fizyczną a geografią społeczno-ekonomiczną
  • wymienia źródła informacji geograficznej
  • podaje cechy kształtu Ziemi
  • odczytuje wartości szerokości geograficznej zwrotników, kół podbiegunowych oraz biegunów
  • podaje cechy siatki geograficznej
  • określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie
  • wyjaśnia różnicę między siatką kartograficzną a siatką geograficzną
  • szereguje skale od największej do najmniejszej
  • podaje różnicę między wysokością względną i wysokością bezwzględną
  • określa na podstawie rysunku poziomicowego cechy ukształtowania powierzchni terenu
  • charakteryzuje mapy ze względu na ich przeznaczenie

Uczeń:

  • wyjaśnia, czym się zajmują poszczególne nauki geograficzne
  • przedstawia poglądy na kształt Ziemi
  • wymienia dowody na kulistość Ziemi
  • wymienia cechy południków i równoleżników
  • odczytuje długość i szerokość geograficzną na globusie i na mapie
  • odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych
  • przedstawia skalę w postaci mianowanej i podziałki liniowej
  • wymienia metody prezentacji zjawisk na mapach
  • omawia sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapie
  • oblicza wysokości względne
  • omawia podział map ze względu na treść, skalę i przeznaczenie

Uczeń:

  • podaje przykłady praktycznego zastosowania geografii
  • wyjaśnia różnicę między elipsoidą a geoidą
  • wyjaśnia znaczenie układu współrzędnych geograficznych
  • oblicza na podstawie współrzędnych geograficznych rozciągłość równoleżnikową i południkową
  • analizuje treści map wykonanych w różnych skalach
  • posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie i na mapie
  • omawia metody prezentacji zjawisk na mapach
  • charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy ogólnogeograficznej
  • odszukuje w atlasie mapy i określa ich przynależność do poszczególnych rodzajów

Uczeń:

  • określa przedmiot badań poszczególnych nauk geograficznych
  • ocenia znaczenie umiejętności określania współrzędnych geograficznych w życiu człowieka
  • oblicza skalę mapy na podstawie odległości rzeczywistej między obiektami przedstawionymi na mapie
  • wskazuje możliwość praktycznego wykorzystania map w różnych skalach
  • interpretuje treści różnego rodzaju map i przedstawia ich zastosowanie

2. Środowisko przyrodnicze Polski

Uczeń:

  • · podaje cechy położenia Polski w Europie na podstawie mapy ogólnogeograficznej podaje całkowitą i administracyjną powierzchnię Polski
  • • wskazuje na mapie geometryczny środek Polski
  • • wymienia kraje sąsiadujące z Polską i wskazuje je na mapie
  • • podaje długość granic z sąsiadującymi państwami
  • • wyjaśnia znaczenie terminu geologia
  • • wymienia najważniejsze wydarzenia geologiczne na obszarze Polski
  • • wyjaśnia znaczenie terminów  plejstocen i holocen
  • • wyjaśnia znaczenie terminów krajobraz polodowcowy i rzeźba glacjalna
  • • wymienia formy terenu utworzone na obszarze Polski przez lądolód skandynawski
  • • wymienia pasy rzeźby terenu Polski i wskazuje je na mapie
  • • wymienia główne rodzaje skał
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: pogoda, klimat, ciśnienie atmosferyczne, niż baryczny, wyż baryczny
  • • wymienia cechy klimatu morskiego i klimatu kontynentalnego
  • • wymienia elementy klimatu
  • • wyjaśnia znaczenie terminu średnia dobowa wartość temperatury powietrza
  • • wymienia czynniki, które warunkują zróżnicowanie temperatury powietrza i wielkość opadów w Polsce
  • • wymienia rodzaje wiatrów
  • · wyjaśnia znaczenie terminów:

system rzeczny, dorzecze, zlewisko, przepływ

  • • wskazuje na mapie główne rzeki Europy i Polski
  • · określa na podstawie mapy ogólnogeograficznej położenie Morza Bałtyckiego
  • • podaje główne cechy fizyczne Bałtyku
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: gleba, czynniki glebotwórcze, proces glebotwórczy, profil glebowy, poziomy glebowe
  • • wymienia typy gleb w Polsce
  • • wyjaśnia znaczenie terminu lesistość
  • • wymienia różne rodzaje lasów w Polsce
  • • wymienia formy ochrony przyrody w Polsce
  • • wskazuje na mapie Polski parki narodowe

Uczeń:

  • · omawia cechy położenia Europy i Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej
  • · opisuje granicę między Europą a Azją na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy
  • · odczytuje szerokość i długość geograficzną wybranych punktów na mapie Polski i Europy
  • • wskazuje na mapie przebieg granic Polski
  • • omawia na podstawie mapy płytową budowę litosfery
  • • omawia proces powstawania gór
  • • wymienia na podstawie mapy geologicznej ruchy górotwórcze w Europie i w Polsce
  • • wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej góry fałdowe, zrębowe oraz wulkaniczne w Europie i w Polsce
  • • omawia zlodowacenia na obszarze Polski
  • • opisuje nizinne i górskie formy polodowcowe
  • • porównuje krzywą hipsograficzną Polski i Europy
  • • dokonuje podziału surowców mineralnych
  • • wymienia strefy klimatyczne świata na podstawie mapy tematycznej
  • • podaje cechy przejściowości klimatu Polski
  • • podaje zróżnicowanie długości okresu wegetacyjnego w Polsce na podstawie mapy tematycznej
  • • opisuje wody Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej
  • • rozpoznaje typy ujść rzecznych
  • • charakteryzuje temperaturę wód oraz zasolenie Bałtyku na tle innych mórz świata
  • • opisuje świat roślin i zwierząt Bałtyku
  • · opisuje charakterystyczne typy gleb w Polsce
  • • przedstawia na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie gleb na obszarze Polski
  • • omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik lesistości Polski
  • • omawia strukturę gatunkową lasów w Polsce
  • • podaje przykłady rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych i pomników przyrody na obszarze wybranego regionu
  • · charakteryzuje wybrane parki narodowe w Polsce

Uczeń:

  • · oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową Europy i Polski
  • · charakteryzuje na podstawie map geologicznych obszar Polski na tle struktur geologicznych Europy
  • · opisuje cechy różnych typów genetycznych gór
  • · przedstawia współczesne obszary występowania lodowców na Ziemi i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej świata
  • · charakteryzuje działalność rzeźbotwórczą lądolodu i lodowców górskich na obszarze Polski
  • · omawia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy ukształtowania powierzchni Europy i Polski
  • · opisuje rozmieszczenie surowców mineralnych w Polsce na podstawie mapy tematycznej
  • · omawia warunki klimatyczne w Europie
  • · charakteryzuje czynniki kształtujące klimat w Polsce
  • · odczytuje wartości temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych z klimatogramów
  • · wyjaśnia, na czym polega asymetria dorzeczy Wisły i Odry
  • · opisuje na podstawie mapy cechy oraz walory Wisły i Odry
  • · charakteryzuje i rozpoznaje typy wybrzeży Bałtyku
  • · wyróżnia najważniejsze cechy wybranych typów gleb na podstawie profili glebowych
  • · omawia funkcje lasów
  • · omawia na podstawie mapy Polski przestrzenne zróżnicowanie lesistości w Polsce
  • ocenia rolę parków narodowych i innych form ochrony przyrody w zachowaniu naturalnych walorów środowiska przyrodniczego

Uczeń:

  • · rozróżnia konsekwencje położenia matematycznego, fizycznogeograficznego oraz geopolitycznego Polski
  • · opisuje jednostki geologiczne Polski i podaje ich charakterystyczne cechy
  • • określa na podstawie mapy geologicznej obszary poszczególnych fałdowań na terenie Europy i Polski
  • • opisuje mechanizm powstawania lodowców
  • • wykazuje pasowość rzeźby terenu Polski
  • • przedstawia czynniki kształtujące rzeźbę powierzchni Polski
  • • rozpoznaje główne skały występujące na terenie Polski
  • • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce
  • • opisuje pogodę kształtowaną przez główne masy powietrza napływające nad teren Polski
  • • opisuje na podstawie map tematycznych rozkład temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce
  • • omawia niszczącą i budującą działalność Bałtyku
  • • omawia procesy i czynniki glebotwórcze
  • • opisuje typy zbiorowisk leśnych w Polsce
  • • opisuje unikalne na skalę światową obiekty przyrodnicze objęte ochroną na terenie Polski
  • · ocenia najważniejsze działania w zakresie ochrony środowiska

Uczeń:

  • · wykazuje konsekwencje rozciągłości południkowej i rozciągłości równoleżnikowej Polski i Europy
  • · wykazuje zależność między występowaniem ruchów górotwórczych w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski
  • • wykazuje zależność między występowaniem zlodowaceń w Europie a współczesnym ukształtowaniem powierzchni Polski
  • • opisuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko przyrodnicze
  • • wykazuje wpływ zmienności pogody w Polsce na rolnictwo, transport i turystykę
  • • ocenia znaczenie gospodarcze rzek Polski
  • • analizuje główne źródła zanieczyszczeń Morza Bałtyckiego
  • • ocenia przydatność przyrodniczą i gospodarczą lasów w Polsce
  • • podaje argumenty przemawiające za koniecznością zachowania walorów dziedzictwa przyrodniczego
  • · planuje wycieczkę do parku narodowego lub rezerwatu przyrody

3. Ludność i urbanizacja w Polsce

Uczeń:

  • · wskazuje na mapie politycznej Europy największe i najmniejsze państwa Europy
  • · wskazuje na mapie administracyjnej Polski poszczególne województwa i ich stolice
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: demografia, przyrost naturalny, współczynnik przyrostu naturalnego, współczynnik urodzeń, współczynnik zgonów
  • · wymienia na podstawie danych statystycznych państwa o różnym współczynniku przyrostu naturalnego w Europie
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: piramida płci i wieku, średnia długość trwania życia
  • · odczytuje dane dotyczące struktury płci i wieku oraz średniej długości trwania życia w Polsce na podstawie danych statystycznych
  • • wyjaśnia znaczenie terminu wskaźnik gęstości zaludnienia
  • • wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: migracja, emigracja, imigracja, saldo migracji, przyrost rzeczywisty, współczynnik przyrostu rzeczywistego
  • • wyjaśnia różnicę między emigracją a imigracją
  • • odczytuje dane dotyczące wielkości i kierunków emigracji z Polski
  • • wymienia główne skupiska Polonii
  • • wyjaśnia znaczenie terminu migracje wewnętrzne
  • • wymienia przyczyny migracji wewnętrznych
  • • wymienia mniejszości narodowe w Polsce
  • • wskazuje na mapie Polski regiony zamieszkałe przez mniejszości narodowe
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: struktura zatrudnienia, struktura wykształcenia, bezrobocie, stopa bezrobocia, ludność aktywna zawodowo
  • • odczytuje z danych statystycznych wielkość zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki
  • • odczytuje z mapy zróżnicowanie przestrzenne bezrobocia w Polsce i w Europie
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: urbanizacja, wskaźnik urbanizacji
  • • odczytuje z danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce i w wybranych krajach Europy
  • · wyjaśnia znaczenie terminu miasto
  • · wymienia największe miasta i wskazuje je na mapie Polski
  • · wymienia funkcje miast

Uczeń:

  • · szereguje województwa pod względem powierzchni od największego do najmniejszego
  • • prezentuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po II wojnie światowej
  • • omawia na podstawie wykresu przyrost naturalny w Polsce w latach 1946–2016
  • • omawia przestrzenne zróżnicowanie współczynnika przyrostu naturalnego w Polsce
  • • omawia na podstawie danych statystycznych średnią długość trwania życia Polaków na tle europejskich społeczeństw
  • · wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gęstości zaludnienia w Europie i w Polsce
  • · omawia na podstawie mapy tematycznej przestrzenne zróżnicowanie gęstości zaludnienia w Polsce
  • · wymienia główne przyczyny migracji zagranicznych w Polsce
  • · określa kierunki napływu imigrantów do Polski
  • · podaje najważniejsze cechy migracji wewnętrznych w Polsce
  • · charakteryzuje mniejszości narodowe i grupy etniczne w Polsce
  • · podaje przyczyny bezrobocia w Polsce
  • · porównuje wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich na podstawie danych statystycznych
  • · wymienia typy zespołów miejskich w Polsce i podaje ich przykłady
  • · podaje różnicę między aglomeracją monocentryczną a policentryczną
  • · podaje przyczyny rozwoju największych miast w Polsce
  • · podaje przykłady miast o różnych funkcjach w Polsce

Uczeń:

  • · omawia zmiany na mapie politycznej Europy w drugiej połowie XX wieku
  • • oblicza współczynnik przyrostu naturalnego
  • • podaje przyczyny zróżnicowania przyrostu naturalnego w Europie i w Polsce
  • • omawia czynniki wpływające na liczbę urodzeń w Polsce
  • • porównuje udział poszczególnych grup wiekowych ludności w Polski na podstawie danych statystycznych
  • • oblicza wskaźnik gęstości zaludnienia Polski
  • • opisuje na podstawie mapy cechy rozmieszczenia ludności w Polsce
  • · opisuje skutki migracji zagranicznych w Polsce
  • • porównuje przyrost rzeczywisty ludności w Polsce i w wybranych państwach Europy
  • • omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce
  • • porównuje strukturę narodowościową ludności Polski z analogicznymi strukturami ludności w wybranych państwach europejskich
  • • określa na podstawie danych statystycznych różnicę w strukturze zatrudnienia ludności w poszczególnych województwach
  • • porównuje stopę bezrobocia w wybranych krajach europejskich
  • • analizuje wskaźnik urbanizacji w Polsce i wybranych krajach Europy
  • • analizuje rozmieszczenie oraz wielkość miast w Polsce
  • • charakteryzuje funkcje wybranych miast w Polsce
  • • omawia przyczyny rozwoju miast w Polsce

Uczeń:

  • · omawia zmiany, które zaszły w podziale administracyjnym Polski po 1 stycznia 1999 r.
  • • omawia na podstawie danych statystycznych uwarunkowania przyrostu naturalnego w Polsce na tle Europy
  • • omawia strukturę płci i wieku ludności Polski na tle struktur wybranych państw europejskich na podstawie piramidy płci i wieku
  • • omawia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze wpływające na rozmieszczenie ludności w wybranych państwach Europy i Polski
  • · oblicza przyrost rzeczywisty i współczynnik przyrostu rzeczywistego Polsce
  • • charakteryzuje skutki migracji wewnętrznych w Polsce
  • • omawia przyczyny rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce
  • • przedstawia strukturę wyznaniową Polaków na tle innych państw Europy
  • • omawia strukturę zatrudnienia wg działów gospodarki w poszczególnych województwach
  • • omawia pozytywne i negatywne skutki urbanizacji
  • • charakteryzuje przemiany współczesnych miast
  • • omawia problemy mieszkańców dużych miast
  • • analizuje wielkość miast w Polsce i ich rozmieszczenie wg grup wielkościowych
  • • omawia przemiany współczesnych miast

Uczeń:

  • · analizuje na podstawie dostępnych źródeł ekonomiczne skutki utrzymywania się niskich lub ujemnych wartości współczynnika przyrostu naturalnego w krajach Europy i Polski
  • • analizuje konsekwencje starzenia się społeczeństwa europejskiego
  • • analizuje skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludności w Europie i w Polsce
  • • ocenia skutki migracji zagranicznych w Polsce i w Europie
  • • omawia na podstawie dostępnych źródeł problemy mniejszości narodowych w Europie i w Polsce
  • · analizuje na podstawie dostępnych źródeł skutki bezrobocia w Polsce
  • • omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące w procesie urbanizacji w Polsce po II wojnie światowej

 

4. Rolnictwo i przemysł Polski

Uczeń:

  • · wymienia funkcje rolnictwa
  • • wymienia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce
  • • wymienia na podstawie map tematycznych regiony rolnicze w Polsce
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: plon, zbiór
  • • wymienia główne uprawy w Polsce
  • • wskazuje na mapie główne obszary upraw w Polsce
  • • wyjaśnia znaczenie terminów: chów, hodowla, pogłowie
  • • wymienia główne zwierzęta hodowlane w Polsce
  • • wskazuje na mapie obszary hodowli zwierząt gospodarskich
  • • dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy
  • • wymienia funkcje przemysłu
  • • wymienia źródła energii
  • • wymienia typy elektrowni
  • • wskazuje na mapie największe elektrownie w Polsce
  • • wymienia największe porty morskie w Polsce i wskazuje je na mapie

Uczeń:

  • · opisuje warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce
  • · prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę wielkościową gospodarstw rolnych w Polsce
  • · przedstawia znaczenie gospodarcze głównych upraw w Polsce
  • · prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę upraw
  • · wskazuje rejony warzywnictwa i sadownictwa w Polsce
  • · przedstawia znaczenie gospodarcze produkcji zwierzęcej w Polsce
  • · wymienia czynniki lokalizacji hodowli bydła, trzody chlewnej i drobiu w Polsce
  • · omawia cechy polskiego przemysłu
  • · wymienia przyczyny zmian w strukturze przemysłu Polski
  • · lokalizuje na mapie Polski elektrownie cieplne, wodne i niekonwencjonalne
  • · opisuje wielkość energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych
  • · opisuje na podstawie danych statystycznych wielkość przeładunków w portach morskich Polski

Uczeń:

  • · przedstawia rolnictwo jako sektor gospodarki oraz jego rolę w rozwoju społeczno- -gospodarczym kraju
  • • omawia regiony rolnicze o najkorzystniejszych warunkach do produkcji rolnej w Polsce
  • • przedstawia strukturę użytkowania ziemi w Polsce na tle innych krajów Europy
  • • prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę hodowli w Polsce
  • • przedstawia przemysł jako sektor gospodarki i jego rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju
  • • omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia przemysłu w Polsce
  • • prezentuje na podstawie danych statystycznych strukturę produkcji energii elektrycznej w Polsce na tle wybranych krajów Europy
  • • opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę przeładunków w portach morskich Polski
  • • opisuje strukturę połowów ryb w Polsce

Uczeń:

  • · omawia poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce
  • • charakteryzuje czynniki wpływające na rozmieszczenie upraw w Polsce
  • • porównuje produkcję roślinną w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy
  • • porównuje produkcję zwierzęcą w Polsce na tle produkcji w innych krajach Europy
  • • omawia rozwój przemysłu w Polsce po II wojnie światowej
  • • analizuje przyczyny i skutki restrukturyzacji polskiego przemysłu
  • • omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany zachodzące współcześnie w polskiej energetyce
  • • określa na podstawie dostępnych źródeł uwarunkowania rozwoju gospodarki morskiej w Polsce
  • • omawia problemy przemysłu stoczniowego w Polsce

Uczeń:

  • · przedstawia korzyści i szanse dla polskiego rolnictwa w Unii Europejskiej
  • • dokonuje na podstawie danych statystycznych analizy zmian pogłowia wybranych zwierząt gospodarskich w Polsce po 2000 r. i wyjaśnia ich przyczyny
  • • przedstawia perspektywy rozwoju gospodarki morskiej w Polsce

5. Usługi w Polsce

Uczeń:

  • · podaje przykłady różnych rodzajów usług w Polsce
  • · wyjaśnia znaczenie terminu komunikacja
  • · wyróżnia rodzaje transportu w Polsce
  • · wskazuje na mapie Polski porty handlowe, śródlądowe oraz lotnicze
  • · wyróżnia rodzaje łączności
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: turystyka, walory turystyczne, infrastruktura turystyczna
  • · dokonuje podziału turystyki
  • · wymienia i wskazuje na mapie regiony turystyczne Polski
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: eksport, import, bilans handlu zagranicznego
  • · wymienia państwa będące głównymi partnerami handlowymi Polski
  • · Uczeń:
  • · omawia zróżnicowanie usług w Polsce
  • • omawia rodzaje transportu lądowego w Polsce
  • • omawia na podstawie map tematycznych gęstość dróg kołowych i autostrad w Polsce
  • • omawia na podstawie mapy tematycznej gęstość sieci kolejowej w Polsce
  • • omawia na podstawie danych statystycznych morską flotę transportową w Polsce
  • • omawia czynniki rozwoju turystyki
  • • wymienia i wskazuje na mapie polskie obiekty, znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO
  • • omawia strukturę towarową handlu międzynarodowego

Uczeń:

  • · przedstawia usługi jako sektor gospodarki oraz ich rolę w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju
  • • charakteryzuje udział poszczególnych rodzajów transportu w przewozach pasażerów i ładunków
  • • omawia ruch pasażerski w portach lotniczych Polski
  • • podaje przyczyny nierównomiernego dostępu do środków łączności na terenie Polski
  • • charakteryzuje obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO
  • • charakteryzuje na przykładach walory turystyczne Polski
  • • przedstawia przyczyny niskiego salda bilansu handlowego w Polsce

Uczeń:

  • · wyjaśnia przyczyny zróżnicowania sieci transportowej w Polsce
  • • określa znaczenie transportu w rozwoju gospodarczym Polski
  • • prezentuje na podstawie dostępnych źródeł problemy polskiego transportu wodnego i lotniczego
  • • określa znaczenie łączności w rozwoju gospodarczym Polski
  • • analizuje na podstawie dostępnych źródeł wpływy z turystyki w Polsce i w wybranych krajach Europy
  • • ocenia na podstawie dostępnych źródeł atrakcyjność turystyczną wybranego regionu Polski
  • • ocenia znaczenie handlu zagranicznego dla polskiej gospodarki

Uczeń:

  • · ocenia na podstawie dostępnych źródeł poziom rozwoju turystyki zagranicznej w Polsce na tle innych krajów Europy
  • • omawia na podstawie dostępnych źródeł zmiany, jakie zaszły w geograficznych kierunkach wymiany międzynarodowej Polski
  • • podaje przykłady sukcesów polskich firm na arenie międzynarodowej

 

6. Zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego Polski

Uczeń:

  • · wymienia źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego
  • · podaje przyczyny kwaśnych opadów

Uczeń:

  • · omawia rodzaje zanieczyszczeń i ich źródła

Uczeń:

  • · charakteryzuje wpływ poszczególnych sektorów gospodarki na stan środowiska
  • · podaje źródła zanieczyszczeń komunalnych

Uczeń:

  • · analizuje na podstawie mapy tematycznej stan zanieczyszczeń wód śródlądowych
  • · omawia skutki zanieczyszczeń środowiska naturalnego

Uczeń:

  • · ustala na podstawie dostępnych źródeł, jakie regiony w Polsce cechują się największym zanieczyszczeniem środowiska przyrodniczego

7. Relacje między elementami środowiska geograficznego

Uczeń:

  • • wyjaśnia znaczenie terminów: powódź, dolina rzeczna, koryto rzeczne, terasa zalewowa, sztuczny zbiornik wodny
  • • wymienia przyczyny powodzi w Polsce
  • · wymienia główne źródła energii w województwach pomorskim i łódzkim
  • · wymienia przyczyny migracji do stref podmiejskich
  • · wymienia przyczyny wyludniania się wsi oddalonych od dużych miast
  • · wymienia podstawowe cechy gospodarki centralnie sterowanej i gospodarki rynkowej
  • · wyjaśnia znaczenie terminów: centra logistyczne, spedycja
  • • wymienia główne atrakcje turystyczne wybrzeża Bałtyku i Małopolski

Uczeń:

  • • opisuje zjawisko powodzi
  • · wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski obszary zagrożone powodzią
  • · wskazuje na mapie Polski rozmieszczenie największych sztucznych zbiorników wodnych
  • · podaje przyczyny rozwoju energetyki wiatrowej i słonecznej w województwach pomorskim i łódzkim
  • · omawia przyczyny migracji do stref podmiejskich
  • · wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego obszary o dużym wzroście liczby ludności
  • · omawia cechy gospodarki Polski przed 1989 r. i po nim
  • · omawia na podstawie mapy sieć autostrad i dróg ekspresowych
  • · wymienia rodzaje usług, które rozwijają się dzięki wzrostowi ruchu turystycznego

Uczeń:

  • • wymienia czynniki sprzyjające powodziom w Polsce
  • · określa rolę przeciwpowodziową sztucznych zbiorników
  • · wyjaśnia wpływ warunków pozaprzyrodniczych na wykorzystanie OZE w województwach pomorskim i łódzkim
  • · omawia na podstawie map tematycznych zmiany liczby ludności w strefach podmiejskich Krakowa i Warszawy
  • · wskazuje na mapie województw podlaskiego i zachodniopomorskiego gminy o dużym spadku liczby ludności
  • · analizuje współczynnik salda migracji na przykładzie województw zachodniopomorskiego i podlaskiego
  • · omawia strukturę zatrudnienia w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej przed 1989 r.
  • · wymienia główne inwestycje przemysłowe we Wrocławiu i w jego okolicach
  • · wskazuje na mapie tematycznej przykłady miejsc, w których przebieg autostrad i dróg ekspresowych sprzyja powstawaniu centrów logistycznych
  • · wskazuje na mapie położenie głównych atrakcji wybrzeża Bałtyku i Małopolski

Uczeń:

  • • analizuje konsekwencje stosowania różnych metod ochrony przeciwpowodziowej
  • · omawia największe powodzie w Polsce i ich skutki
  • · wymienia korzyści płynące z wykorzystania źródeł odnawialnych do produkcji energii
  • · analizuje dane statystyczne dotyczące liczby farm wiatrowych w Łódzkiem i Pomorskiem
  • · omawia wpływ migracji do stref podmiejskich na przekształcenie struktury demograficznej okolic Krakowa i Warszawy
  • · określa zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu stref podmiejskich na przykładzie Krakowa i Warszawy
  • · wyjaśnia wpływ migracji na strukturę wieku ludności obszarów wiejskich
  • · opisuje zmiany, jakie zaszły w strukturze produkcji po 1989 r. w konurbacji katowickiej i aglomeracji łódzkiej
  • · omawia rolę transportu morskiego w rozwoju innych działów gospodarki
  • · analizuje dane statystyczne dotyczące ruchu turystycznego nad Morzem Bałtyckim i w Krakowie
  • · określa wpływ walorów przyrodniczych wybrzeża Bałtyku oraz dziedzictwa kulturowego Małopolski na rozwój turystyki na tych obszarach

Uczeń:

  • • określa na wybranych przykładach wpływ wylesiania dorzeczy, regulacji koryt rzecznych, stanu wałów przeciwpowodziowych, zabudowy teras zalewowych i sztucznych zbiorników wodnych na wezbrania oraz występowanie i skutki powodzi w Polsce
  • · analizuje na wybranych przykładach warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze sprzyjające produkcji energii ze źródeł odnawialnych i nieodnawialnych lub ograniczające tę produkcję oraz określa ich wpływ na rozwój energetyki
  • · identyfikuje na wybranych przykładach związki między rozwojem dużych miast a zmianami w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenu, stylu zabudowy oraz strukturze demograficznej w strefach podmiejskich
  • · ukazuje na wybranych przykładach wpływ procesów migracyjnych na strukturę wieku i zmiany zaludnienia obszarów wiejskich
  • · wykazuje na podstawie dostępnych źródeł wpływ przemian politycznych i gospodarczych w Polsce po 1998 r. na zmiany struktury zatrudnienia w wybranych regionach kraju
  • · identyfikuje związki między przebiegiem autostrad a lokalizacją przedsiębiorstw przemysłowych oraz centrów logistycznych i handlowych na wybranym obszarze kraju
  • · identyfikuje związki między transportem morskim a lokalizacją inwestycji przemysłowych i usługowych na przykładzie Trójmiasta

8. Mój region i moja mała ojczyzna

Uczeń:

  • · wyjaśnia znaczenie terminu region
  • • wskazuje położenie swojego regionu na mapie ogólnogeograficznej Polski
  • • wymienia i wskazuje na mapie ogólnogeograficznej sąsiednie regiony
  • • wymienia najważniejsze walory przyrodnicze regionu
  • • wyjaśnia znaczenie terminu mała ojczyzna
  • • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Polski, topograficznej lub na planie miasta obszar małej ojczyzny
  • • przedstawia źródła informacji o małej ojczyźnie
  • • wymienia walory środowiska geograficznego małej ojczyzny

Uczeń:

  • · charakteryzuje środowisko przyrodnicze regionu oraz określa jego główne cechy na podstawie map tematycznych
  • • rozpoznaje skały występujące w regionie miejsca zamieszkania
  • • wyróżnia najważniejsze cechy gospodarki regionu na podstawie danych statystycznych i map tematycznych
  • • określa obszar utożsamiany z własną małą ojczyzną jako symboliczną przestrzenią w wymiarze lokalnym
  • • rozpoznaje w terenie obiekty charakterystyczne dla małej ojczyzny i decydujące o jej atrakcyjności

Uczeń:

  • · wyjaśnia uwarunkowania zróżnicowania środowiska przyrodniczego w swoim regionie
  • • analizuje genezę rzeźby powierzchni swojego regionu
  • • prezentuje główne cechy struktury demograficznej ludności regionu
  • • prezentuje główne cechy gospodarki regionu
  • • opisuje walory środowiska geograficznego małej ojczyzny
  • • omawia historię małej ojczyzny na podstawie dostępnych źródeł

Uczeń:

  • · przedstawia w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) przyrodnicze i kulturowe walory swojego regionu
  • • analizuje formy współpracy między własnym regionem a partnerskimi regionami zagranicznymi
  • • prezentuje na podstawie informacji wyszukanych w różnych źródłach i w dowolnej formie (np. prezentacji multimedialnej, plakatu, wystawy fotograficznej) atrakcyjność osadniczą oraz gospodarczą małej ojczyzny jako miejsca zamieszkania i rozwoju określonej działalności gospodarczej

Uczeń:

  • · podaje przykłady osiągnięć Polaków w różnych dziedzinach życia społeczno-gospodarczego na arenie międzynarodowej
  • • projektuje na podstawie wyszukanych informacji trasę wycieczki krajoznawczej po własnym regionie
  • • wykazuje na podstawie obserwacji terenowych przeprowadzonych w wybranym miejscu własnego regionu zależności między elementami środowiska geograficznego
  • • planuje wycieczkę po swojej małej ojczyźnie
  • • projektuje na podstawie własnych obserwacji terenowych działania służące zachowaniu walorów środowiska geograficznego (przyrodniczego i kulturowego) oraz poprawie warunków życia lokalnej społeczności